افغانستان هشتادوهشت سال بعد ازاستقلال

 

 

	عبور از عصر استعمار معنای آزادی را نیز دگرگون کرده است

از وصول استقلال افغانستان به وسیله شاه امان الله، هشتاد و هشت سال می گذرد. در این سالها افغانستان فراز و فرودهای گوناگون سیاسی را پشت سرگذاشته است.

تنها در سه دهه اخیر این کشور آماج موجی از نابسامانی ها، جنگ ها و خشونت ها بوده که به نحوی پای کشور های دیگر را در این کشور باز کرده است.

امروز این کشور در کجای جغرافیای آزادی و استقلال قرار دارد؟ آیا در موجودیت نیروهای بیگانه باز هم افغانها می توانند کشور خود را کشور آزاد و مستقل بدانند؟

در فرهنگ امروزین و در عصر جهانی شدن چه تعبیر تازه ای از آزادی و استقلال وجود دارد؟

تغییر مفهوم؟

عبدالحکیم صافی، از اعضای ارشد اکادمی علوم افغانستان با توجه به اصل تغییر پذیری مفاهیم می گوید در فرهنگ امروز جهان استقلال به آن معنای گذشته اراده نمی شود.

او می گوید: "اساسا آزادی یک ریشه تاریخی طولانی دارد، در هر دوره تاریخی مسایل نوی به وجود آمده و معنای آزادی و استقلال را توسعه بخشیده است. در جهان کنونی استعمار نو استقلال تمام کشورها را به رسمیت شناخته ولی به اعتقاد برخی اندیشمندان شاهرگ های اقتصادی آنها را هنوز هم در اختیار دارد."

عبور از عصر استعمار معنای آزادی را نیز دگرگون کرده است. پس به این صورت آزادی به چه معنا است و افغانها از این مفهوم چه می دانند؟

تعهدنامه  زمانی می توانیم بگویيم استقلال داریم که به عنوان یک واحد سیاسی و اجتماعی حضور نیروهای خارجی را آگاهانه و داوطلبانه به عنوان یک ضرورت پذیرفته باشیم و در این پذیرش یک تعهدنامه هم وجود داشته باشد، نه مثل شرایط فعلی که ناتو هر جا را خواست بمباران کند و رییس جمهور ما هم فقط اظهار تاسف کند   قسیم اخگر، تحلیلگر

قسیم اخگر، تحلیلگر مسایل سیاسی، آزادی و استقلال را ضرورت وجودی انسان می خواند که می تواند تنها از نظر شکلی در هر عصر و زمانی دگرگون شود.

او می گوید: "آزادی ضرورت وجودی هر انسان است و استقلال ضرورت وجودی هر ملت. یعنی این که انسان با آزادی تولد می شود و انسان زمانی انسان است که آزاد باشد. ممکن است آزادی در شکل دچار دگرگونی شده باشد ولی اساسات آن همان چیزی است که در گذشته های دور مطرح بوده است."

نیروهای خارجی

دغدغه بسیاری از افغانها در مورد استقلال و آزادی کشورشان عمدتا این است که با وجود حضور نیروهای خارجی آیا به استقلال این کشور خدشه وارد نشده است؟

حبیبه دانش، عضو پارلمان افغانستان این نگرانی را به شکل آشکار تبارز می دهد.

او می گوید: "به نظر من افغانستان در حال حاضر استقلال ندارد چون حکومت افغانستان در تصمیم گیری های خود آزاد نیست."

ولی حوا علم نورستانی، عضو دیگر پارلمان به این باور نیست. او موجودیت نیروهای خارجی را نافی استقلال کشورش نمی داند: "افغانستان از دیر زمانی کشور مستقل است و این استقلال را مردم آن چون مردمک چشم خود حفظ کرده اند. حضور نیروهای خارجی در افغانستان یک ضرورت است در شرایط امروزی کشورهای خارجی در تامین و حفظ استقلال کشور ما کمک می کنند."

'آگاهانه و داوطلبانه'

نگرش تازه  افغانستان هشتاد و هشتمین سال استقلال خود را جشن می گیرد و این جشن همچنان که می تواند یادآور برهه ویژه از تاریخ این کشور باشد برای افغانها این فرصت را نیز به ارمغان می آورد تا نسبت به رابطه خود با استقلال بیندیشند و به نگرش های تازه ای دست پیدا کنند

اراده جمعی مردم به عنوان عنصر تعیین کننده وضعیت سیاسی و اجتماعی یک کشور به گفته آقای اخگر می تواند در تعریف استقلال نقش داشته باشد، چنانچه در شرایط کنونی افغانستان نیز همین عنصر اراده جمعی تثبیت کننده استقلال این کشور است.

آقای اخگر می گوید: "امروز کشورهای گوناگون در افغانستان حضور دارند و در بسیاری از مسایل هم نقش دارند آیا در چنین وضعی هم می شود گفت که ما استقلال داریم؟ به نظر من می شود ولی زمانی که ما به عنوان یک واحد سیاسی و اجتماعی همین وضع را آگاهانه و داوطلبانه به عنوان یک ضرورت پذیرفته باشیم و در این پذیرش یک تعهد نامه هم وجود داشته باشد، نه مثل شرایط فعلی که ناتو هر جا را خواست بمباران کند و رییس جمهور ما هم فقط اظهار تاسف کند."

استقلال، مفهوم چند بعدی دارد و دارای لایه های گوناگون است. عنصر اقتصادی در عصر جهانی شدن از نمودهای اصلی استقلال سیاسی به شمار می رود.

میر احمد جوینده، عضو مجلس نمایندگان افغانستان بر این وجه استقلال تاکید می ورزد. او می گوید مشکل افغانستان از همان اوایل کسب استقلال سیاسی نرسیدن به استقلال اقتصادی بوده است.

افغانستان هشتاد و هشتمین سال استقلال خود را جشن می گیرد و این جشن همچنان که می تواند یادآور برهه ویژه از تاریخ این کشور باشد برای افغانها این فرصت را نیز به ارمغان می آورد تا نسبت به رابطه خود با استقلال بیندیشند و به نگرش های تازه ای دست پیدا کنند.